คุมกำเนิดมีกี่แบบ? เทียบ 6 วิธีคุมกำเนิด เลือกแบบไหนเหมาะกับคุณ

รู้จักวิธีคุมกำเนิดแต่ละแบบ ทั้งประสิทธิภาพ ระยะเวลา ข้อดี และข้อควรรู้ เพื่อเลือกแบบที่เข้ากับชีวิตคุณจริงๆ

เผยแพร่: 10 สิงหาคม 2569 · ตรวจทานโดย ทีมแพทย์พักใจคลินิก · อ่าน 6 นาที

ไม่มีวิธีคุมกำเนิดแบบไหน “ดีที่สุด” สำหรับทุกคน

การเลือกวิธีคุมกำเนิดไม่ใช่เรื่องที่ตอบได้ด้วยคำเดียวว่าอันไหนดีที่สุด เพราะชีวิตของแต่ละคนไม่เหมือนกัน บางคนทำงานเป็นกะจนจำเวลากินยายาก บางคนเพิ่งคลอด บางคนยังไม่อยากมีลูกไปอีกหลายปี ทุกโจทย์มีคำตอบที่ต่างกันค่ะ

พักใจอยากบอกว่า การมองหาวิธีคุมกำเนิดที่เหมาะกับตัวเองคือการดูแลตัวเองอย่างหนึ่ง ไม่ใช่เรื่องน่าอาย และไม่มีคำตอบไหนผิด บทความนี้พักใจจะพาคุณไปดูว่าวิธีคุมกำเนิดมีอะไรบ้าง เทียบให้เห็นภาพชัดๆ แล้วค่อยเลือกแบบที่เข้ากับชีวิตคุณ 😊

ตารางเทียบ 6 วิธีคุมกำเนิด

พักใจอยากย้ำว่า ตัวเลขประสิทธิภาพด้านบนเป็นค่าประมาณจากการใช้จริงทั่วไป ซึ่งขึ้นอยู่กับการใช้ให้ถูกวิธีด้วยนะคะ วิธีที่ต้องทำเองทุกวันหรือทุกครั้ง เช่น ยาคุมกำเนิดชนิดเม็ดและถุงยาง จะได้ผลดีก็ต่อเมื่อใช้อย่างสม่ำเสมอ

ยาฝังคุมกำเนิดและห่วงคุมกำเนิดถูกจัดอยู่ในกลุ่ม “คุมกำเนิดระยะยาว” (LARC) ที่หลายองค์กรทางการแพทย์แนะนำ เพราะใส่ครั้งเดียวก็คุมได้ต่อเนื่องหลายปีโดยไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม จุดแข็งคือ “ลืมไม่ได้” จึงพลาดยากที่สุด

ส่วนใครที่เพิ่งเริ่มและอยากได้วิธีที่ปรับหยุดเองได้ง่าย ยาคุมกำเนิดชนิดเม็ดรายเดือนก็ยังเป็นตัวเลือกยอดนิยม แต่ต้องกินให้ตรงเวลาทุกวัน วิธีกินที่ถูกต้องอ่านได้ที่ ยาคุมรายเดือนกินยังไงให้ได้ผล

ถุงยางอนามัยแม้ประสิทธิภาพคุมกำเนิดจะไม่สูงเท่ากลุ่ม LARC แต่เป็นวิธีเดียวในตารางที่ช่วยป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไปด้วย หลายคนจึงใช้ถุงยางร่วมกับอีกวิธีเพื่อป้องกันสองชั้น ส่วนยาคุมฉุกเฉินเหมาะไว้เป็นแผนสำรองเมื่อมีความเสี่ยง เช่น ถุงยางแตกหรือลืมกินยา ไม่ใช้แทนวิธีคุมประจำ วิธีใช้ที่ถูกต้องอ่านได้ที่ ยาคุมฉุกเฉินใช้ยังไงให้ได้ผล

เลือกวิธีคุมกำเนิดแบบไหนดี? ดูจากโจทย์ชีวิตคุณ

อยากคุมยาวๆ กลัวลืม

ถ้าคุณเป็นคนจำเวลากินยายาก หรือไม่อยากกังวลเรื่องคุมกำเนิดทุกวัน ยาฝังคุมกำเนิด (3–5 ปี) หรือห่วงคุมกำเนิด (5–10 ปี) ตอบโจทย์ที่สุด เพราะใส่ครั้งเดียวคุมได้ยาว ไม่ต้องลุ้นว่าจะลืมไหม ถ้ายังชอบความยืดหยุ่นแบบหยุดเองได้ การฉีดยาคุมทุก 1 หรือ 3 เดือนก็เป็นทางสายกลางที่ดีค่ะ

เพิ่งคลอด / กำลังให้นมลูก

หลังคลอด ร่างกายกลับมาตกไข่ได้เร็วกว่าที่หลายคนคิด การคุมกำเนิดจึงสำคัญ วิธีที่หลายคนเลือกหลังคลอดคือยาฝังหรือห่วงอนามัย เพราะคุมยาวและมักใช้ได้แม้ในช่วงให้นม แต่บางวิธีมีฮอร์โมนที่ต้องพิจารณาเป็นรายคน พักใจแนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มเสมอนะคะ

หลังยุติการตั้งครรภ์ (ทำแท้ง)

หลังยุติการตั้งครรภ์ ร่างกายสามารถตั้งครรภ์ใหม่ได้เร็ว การเริ่มคุมกำเนิดตั้งแต่เนิ่นๆ จึงช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ซ้ำที่ยังไม่พร้อม หลายวิธีเริ่มได้เลยในวันเดียวกัน รายละเอียดอ่านต่อที่ คุมกำเนิดหลังยุติการตั้งครรภ์

ยังไม่อยากมีลูกเลยในตอนนี้

ถ้าคุณวางแผนว่าจะยังไม่มีลูกไปอีกหลายปี วิธีคุมกำเนิดระยะยาวอย่างยาฝังหรือห่วงอนามัยคือตัวเลือกที่คุ้มค่าและสบายใจที่สุด ใส่ครั้งเดียวคุมได้ยาว และเมื่อไหร่ที่พร้อมอยากมีลูก ก็ถอดออกแล้วร่างกายกลับมามีโอกาสตั้งครรภ์ได้ตามปกติ

ไม่ว่าจะเลือกวิธีไหน หัวใจสำคัญคือใช้ให้ถูกและสม่ำเสมอ เพราะการคุมกำเนิดพลาดส่วนใหญ่มาจากการใช้ไม่ต่อเนื่อง เช่น ลืมกินยาหรือฉีดไม่ตรงนัด อ่านสาเหตุที่ทำให้คุมกำเนิดพลาดได้ที่ ทำไมคุมกำเนิดถึงพลาด และถ้าอยากเข้าใจรอบเดือนกับวันเสี่ยงมากขึ้น อ่านต่อที่ วันไข่ตกและการนับวันปลอดภัย

เริ่มต้นคุมกำเนิดยังไงดี ? 

การเริ่มคุมกำเนิดที่ปลอดภัยที่สุดคือเริ่มจากการปรึกษาแพทย์ เพื่อประเมินสุขภาพ ประวัติ และรูปแบบการใช้ชีวิตของคุณ แล้วเลือกวิธีที่เหมาะจริงๆ ไม่ใช่เลือกตามคนอื่น เพราะร่างกายแต่ละคนตอบสนองต่อฮอร์โมนไม่เท่ากัน

ข่าวดีคือ บริการปรึกษาและคุมกำเนิดหลายอย่าง ฟรี ตามสิทธิ สปสช. โดยเฉพาะยาฝังและห่วงอนามัยสำหรับผู้ที่อยู่ในเกณฑ์สิทธิ 🩺 💗

คำถามที่พบบ่อย

วิธีคุมกำเนิดแบบไหนได้ผลดีที่สุด?

ในแง่ตัวเลข ยาฝังคุมกำเนิดและห่วงคุมกำเนิดมีประสิทธิภาพสูงที่สุด (มากกว่า 99%) เพราะไม่ต้องอาศัยการจำหรือทำอะไรทุกวัน แต่คำว่า “ดีที่สุด” สำหรับคุณคือวิธีที่เข้ากับชีวิตและร่างกายคุณ ซึ่งควรปรึกษาแพทย์ประกอบด้วยค่ะ

ฉีดยาคุมกับกินยาคุม ต่างกันยังไง?

การฉีดยาคุมทำทุก 1 หรือ 3 เดือน ไม่ต้องกินทุกวัน จึงพลาดจากการลืมได้น้อยกว่า ส่วนยาคุมกำเนิดชนิดเม็ดต้องกินทุกวันให้ตรงเวลา ทั้งสองแบบใช้ฮอร์โมน แต่รายละเอียดและผลข้างเคียงต่างกัน แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ว่าแบบไหนเหมาะกับคุณ

ยาคุมฉุกเฉินใช้แทนยาคุมปกติได้ไหม?

ไม่แนะนำค่ะ ยาคุมฉุกเฉินออกแบบมาเป็นทางเลือกสำรองหลังมีความเสี่ยงเท่านั้น ไม่ใช่วิธีคุมประจำ และประสิทธิภาพต่ำกว่าการคุมกำเนิดแบบสม่ำเสมอ

ให้นมลูกอยู่ คุมกำเนิดได้ไหม?

ได้ค่ะ มีหลายวิธีที่มักใช้ได้ในช่วงให้นม เช่น ยาฝังหรือห่วงอนามัย แต่บางวิธีมีฮอร์โมนที่ต้องพิจารณาเป็นรายคน จึงควรให้แพทย์ช่วยเลือกก่อนเริ่ม

ถุงยางอนามัยคุมกำเนิดได้จริงไหม?

ได้ค่ะ ถุงยางช่วยคุมกำเนิดได้ประมาณ 87% เมื่อใช้ถูกวิธีทุกครั้ง และยังเป็นวิธีเดียวที่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไปด้วย หลายคนจึงใช้ร่วมกับอีกวิธีเพื่อความมั่นใจ

คุมกำเนิดฟรีได้จริงไหม?

จริงค่ะ บริการคุมกำเนิดหลายอย่าง ฟรี ตามสิทธิ สปสช. สอบถามรายละเอียดสิทธิได้ที่สายด่วน สปสช. 1330 หรือทักพักใจคลินิกให้ช่วยตรวจสอบก็ได้นะคะ

หมายเหตุทางการแพทย์: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่การวินิจฉัย การเลือกและเริ่มวิธีคุมกำเนิดทุกวิธีต้องได้รับการประเมินจากแพทย์ก่อนเสมอ ห้ามใช้ยาเอง ห้ามรับบริการจากผู้ที่ไม่ใช่บุคลากรทางการแพทย์ที่ขึ้นทะเบียน หากมีคำถามหรือสงสัยอาการ ปรึกษาทีมพักใจคลินิกผ่านไลน์ @pakjaiclinic ได้ตลอด 24 ชม. ข้อมูลอ้างอิงจากองค์การอนามัยโลก (WHO), ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย และประมวลกฎหมายอาญา ม.301-305 ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2564 และ 2565